Haran í Føroyum nevnist snjóhara. Hon býr uppi í fjøllunum og hevur stór oyru og stór eygu. Frambeinini eru stutt og afturbeinini long. Og so klárar hon at renna líka hon skjótt sum ein bilur
Hara grevur sær ikki holu, men býr í gloppum millum steinarnar. Haruni dámar best at koma út um náttina og í skýming. Tá fer hon at leita sær eftir føði. Hon etur plantur, røtur, blómur og korn. Fær hon frið, hoppar hon í kring, snoddar dúgliga og og skilur ímillum plantur, tí hon er kræsin.
Hara hevur stórar og hvassar tenn Hara hevur tvær stórar framtenn í yvirkjaftinum og tvær í undirkjaftinum. Eisini hevur hon hvassar jakslar.
Av tí at plantur og røtur eru harðar og seigar, slítast tenninar nógv. Tíbetur vaksa tennirnar aftur so hvørt og vaksa alt lívið. Annars høvdu gamlar harur ikki fingið etið.
Tá ið hara er mett, setur hon seg ofta á afturbeinini at hampa seg. Hon gníggjar høvdið og kroppin við frambeinunum.
Hara og kanin líkjast nógv
Hara og kanin eta somu føði, og í náttúruni verða tær veiddar av somu rovdýrum. Men hara og kanin hava funnið sær hvør sín máta at yvirliva. Er vandi á ferð, fjalir kaninin seg í holu síni.
Hara grevur sum sagt ikki holur, men hon er kvik. Hon klárar at renna upp í 80 kilometrar um tíman. Hetta er líka skjótt, sum ein bilur hevur loyvi at koyra á landsvegunum.
Haruungi sær beinan vegin, hann er lagdur, og rennur í kring longu fáar tímar eftur hann er lagdur.
Haruungar
Hara kemur ofta oman á lágan haga og í bøin at leggja. Tá ið haruungi verður lagdur, hevur hann síða ull og opin eygu. Kaninungar eru naknir, tá ið teir verða lagdir, og bæði eygu og oyru eru latin aftur.
Vanliga leggur hara tríggjar ferðir um árið og tveir-fimm ungar hvørja ferð. Ungarnir eru ikki størri enn mús, tá ið teir eru lagdir.
Mamman fer beinan vegin frá ungunum. Bara eina ferð um samdøgrið kemur mamman aftur til teirra at geva teimum at súgva, yvirhøvur beint eftir sólsetur. Mjólkin er feit og føðslurík, og ungarnir hava stóran maga, so teir fáa nóg mikið av mati og vaksa seg skjótt stóra og sterkar.
Haruungi dugir alt fyri eitt at krógva seg sum tær vaksnu harurnar. Leikar á, leggur hann seg flatan og liggur púra kúrrur. Tá ið tríggjar vikur eru farnar, klára ungarnir seg sjálvir.
Í stórkava koma harurnar oman at húsum at leita sær eftir føði, og tá kanst tú síggja haruspor í kavanum.
Haran kemur til Føroya
Í 1855 vóru tvey pør av snjóharu slept á Kirkjubøreyni í Streymoynni. Longu trý ár eftir vóru ungar at síggja um alla Streymoynna. Nú eru harur í flestum oyggjum í Føroyum.
Nógvar harur verða skotnar, og harðir vetrar týna nógvar. Tí mugu harurnar verða friðaðar summi ár. Harutíðin, tað er tá ið tað er loyvt at skjóta haru, er frá 2. november til 31. desember.
Greinin stóð í Píka7 5 | 2018
Tekstur: Beinta Johannessen | Myndir: Wikipedia + iStockphoto